Magazynów energii po zakończeniu ich eksploatacji nie można po prostu wyrzucić. Zużyte baterie wymagają odpowiedniego zabezpieczenia, demontażu i przekazania do dalszego przetwarzania. Prawidłowy recykling magazynów energii pozwala na odzyskanie części cennych materiałów, które zostały wykorzystane do ich produkcji.
W tym artykule wyjaśnimy, jak wygląda utylizacja magazynów energii, kto odpowiada za odbiór zużytego systemu oraz od czego zależą związane z tym koszty.
Najważniejsze informacje z artykułu:
- Zużyty magazyn energii należy bezpiecznie odłączyć i przekazać do uprawnionego podmiotu.
- Recykling pozwala odzyskać m.in. lit, nikiel, kobalt, miedź i aluminium.
- Za odbiór zużytych baterii odpowiada producent lub działający w jego imieniu podmiot.
- Przed wycofaniem magazynu warto sprawdzić stan baterii i możliwość jej dalszego wykorzystania.
Kiedy magazyn energii uznaje się za zużyty?
O tym, czy dany magazyn energii jest zużyty, decyduje przede wszystkim stan baterii, określany m.in. za pomocą wskaźnika SOH (State of Health). Pokazuje on kondycję akumulatora i jego zdolność do osiągania parametrów w porównaniu ze stanem początkowym.
O końcu żywotności magazynu energii może świadczyć spadek SOH do około 70–80%, przy czym dokładna wartość zależy od technologii i zaleceń producenta.
Oto inne sygnały, które wskazują na zbliżający się koniec okresu użytkowania urządzenia:
- Wyraźny spadek dostępnej pojemności i skrócenie czasu pracy magazynu;
- Obniżenie mocy ładowania lub rozładowania;
- Częste alarmy BMS, problemy termiczne albo uszkodzenia mechaniczne.
Warto zaznaczyć, że pogorszenie parametrów baterii nie oznacza, że od razu staje się ona odpadem. Przed podjęciem decyzji o jej wycofaniu warto sprawdzić jej rzeczywistą pojemność, SOH oraz to, w jakim stanie znajdują się poszczególne moduły PV. Jeżeli bateria nie spełnia już wymagań pierwotnej instalacji, może jeszcze nadawać się do mniej wymagających zastosowań.
Recykling magazynów energii – jak wygląda proces?
Recykling magazynów energii zaczyna się jeszcze przed właściwym przetwarzaniem baterii. Należy oczywiście zacząć od bezpiecznego odłączenia urządzenia i oceny jego stanu technicznego. Sam recykling zwykle obejmuje następujące prace:
- Rozładowanie i zabezpieczenie baterii;
- Demontaż obudów, przewodów, elektroniki i modułów;
- Oddzielenie od siebie poszczególnych frakcji;
- Rozdrabnianie ogniw i wydzielenie tzw. czarnej masy;
- Odzysk metali i innych surowców.
Podczas recyklingu magazynów energii stosuje się różne metody. Dzięki separacji mechanicznej można odzyskać m.in. stal, aluminium i miedź. Dalsze przetwarzanie materiału bateryjnego odbywa się z wykorzystaniem procesów hydrometalurgicznych lub pirometalurgicznych, które pozwalają odzyskać m.in. lit, nikiel czy kobalt.
Recykling magazynów energii i innych baterii jest regulowany przepisami unijnymi. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/1542 do końca 2030 roku recykling baterii litowych powinien osiągnąć próg min. 70% ich średniej masy.
Jakie materiały można odzyskać ze zużytych baterii?
To, jakie surowce można odzyskać w trakcie recyklingu magazynów energii, zależy oczywiście od chemii ogniw oraz konstrukcji całego systemu. W przypadku baterii litowo-jonowych odzyskuje się m.in. lit, nikiel, kobalt, miedź, aluminium i grafit, a dodatkowo stal oraz część tworzyw wykorzystywanych w obudowach i elementach konstrukcyjnych.
Co ważne, nie każdy magazyn energii zawiera jednak te same surowce w podobnych proporcjach. Znaczne różnice dotyczą materiałów aktywnych katody. Baterie NMC zawierają nikiel, mangan i kobalt, natomiast w technologii LFP stosuje się fosforan litowo-żelazowy, dlatego nie występują w niej kobalt i nikiel charakterystyczne dla NMC.
Utylizacja magazynów energii – kto odpowiada za odbiór?
System odbioru zużytych magazynów energii opiera się przede wszystkim na odpowiedzialności producenta. Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2023/1542 producent baterii albo podmiot działający w jego imieniu ma obowiązek odbierać zużyte baterie i zapewnić ich przekazanie do uprawnionego zakładu przetwarzania.
Co istotne, utylizacja magazynów energii powinna być dla użytkownika końcowego bezpłatna i nie może być uzależniona od zakupu nowej baterii.
Przy utylizacji magazynów energii istotne są kwestie formalne. Przed przekazaniem urządzenia warto sprawdzić, czy odbiorca figuruje w rejestrze BDO i posiada uprawnienia do gospodarowania danym rodzajem odpadów.
Ile kosztuje utylizacja magazynu energii?
Na pytanie, ile kosztuje utylizacja magazynu energii, nie da się odpowiedzieć jednoznacznie. Istotne jest, że przepisy UE przewidują bezpłatny odbiór od użytkownika końcowego w ramach systemu odpowiedzialności producenta. Jeśli mówimy o użytkownikach prywatnych, nie mogą być oni również obciążeni kosztami demontażu w miejscu instalacji.
Tym niemniej zdarza się, że z utylizacją magazynu wiążą się pewne wydatki. Dotyczy to np. sytuacji, gdy potrzebne jest specjalne zabezpieczenie uszkodzonej baterii lub wtedy, gdy transport realizowany jest poza ofertą producenta. Koszt utylizacji magazynu energii warto w tym przypadku ustalić indywidualnie z podmiotem, który będzie odpowiadał za odbiór i transport urządzenia.
Jak przygotować zużyty magazyn energii do odbioru i recyklingu?
Ważne jest zwłaszcza bezpieczne odłączenie i zabezpieczenie – zgodnie z zaleceniami producenta oraz odbiorcy odpadu. Należy:
- Sprawdzić stan obudowy, modułów i przyłączy oraz odnotować ewentualne uszkodzenia;
- Zabezpieczyć zaciski i przewody przed przypadkowym zwarciem;
- Przygotować dokumentację urządzenia i ustalić z odbiorcą szczegóły odbioru.
Jeśli mamy do czynienia z baterią uszkodzoną mechanicznie lub zalaną, należy o tym fakcie poinformować odbiorcę przed transportem.
Recykling i utylizacja magazynów energii – podsumowanie
Przed faktycznym wycofaniem magazynu energii z eksploatacji należy ocenić stan baterii i możliwość jej dalszego wykorzystania. Jeśli jednak dalsze użytkowanie magazynu nie jest możliwe, należy przekazać go podmiotowi zajmującemu się bezpiecznym przetwarzaniem zużytych baterii i odzyskiem surowców. Ze względów bezpieczeństwa urządzenie powinno zostać odpowiednio przygotowane do odbioru – to przełoży się na ograniczenie ryzyka związanego z uszkodzonymi bateriami.
Zajrzyj też do artykułu: Magazyn energii – dlaczego warto w niego inwestować?
FAQ
